Get Adobe Flash player
O nama O nama Tržnice

reklama 3

Markale je naziv za gradsku tržnicu u Sarajevu.

clanak_trznica01  clanak_trznica02

Markale su proglašene nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine.

Projekat je izrađen 1894. godine pod imenom “Markthalle fur Sarajevo”, a zgrada je bila gotova godinu dana kasnije.

Projektant zgrade tržnice bio je August Butsch, a izgrađena je u neorenesansnom stilu. Ranije su na zgradi tržnice postojali bočni ulazi, a kada su zatvoreni, probijana su današnja dva ulaza, od kojih je prednje pročelje izgrađeno s tri luka, po uzoru na antičku arhitekturu.

U unutrašnjem prostoru, čelično-drvena, rešetkasta konstrukcija svoda, kao i podrumska hladnjača predstavljaju savremenu sliku rješavanja unutrašnjeg prostora. U auli se nalazi sat izrađen u stilu secesije, koji i danas postoji. 

 Zgrada tržnice je nastala kao potreba građana koji bi objedinio trgovinu namirnicama koja je bila intenzivirana zbog izgradnje željezničke stanice. Projekat je izrađen 1894 godine pod imenom „Markthalle fur Sarajevo“, a zgrada je bila gotova godinu dana kasnije. Iako je sam autor projekta nepoznat, arhitektonsko rješenje pročelja zgrade podsjeća na ostale projekte Josipa Vancaša. Na izvedbenim projektima se nalazi potpis August Butsch, ali njegovo djelovanje u BiH ne ukazuje na njega kao projektanta. Zgrada je građena u neorenesansnom stilu i kao takva reprezentira jedno od vrijednijih ostvarenja u toj kategoriji. U unutrašnjem prostoru, čelično-drvena, rešetkasta konstrukcija svoda, kao i podrumska hladnjača predstavljaju suvremenu sliku rješavanja unutarnjeg prostora.

Početkom austrougarske uprave u Bosni nastaju brojni poslovni objekti, naročito u Sarajevu u zoni zapadno od Baščaršije.Težište gradskih centralnih funkcija pomjera se prema zapadu, a pojava Gradskog kolodvora na mjestu današnjeg Trga Oslobođenja tom prostoru daje značaj živog gradskog centra sa brojnim trgovinama. Posebno su bile zastupljene prodavnice mesa i zeleni, te se pojavila potreba za izgradnjom Gradske tržnice u kojoj bi se organizovala i objedinjavala prodaja prehrambenih proizvoda, odnosno preselili svi mesari i trgovci zeleni iz ulica Franje Josipa, Ferhadije, Ćemaluše, Kujundžiluka i Predimaret.

Time je lokacija već bila predodređena, tako da se idejni projekat zgrade tržnice radi već 1894. godine (nacrti se nalaze u arhivu Zavoda za planiranje  razvoja grada Sarajeva). Predpostavlja se da je projektant Josip Vancaš, mada on na projektima nije potpisan.

Gradska tržnica je otvorena 01.novembra 1895 godine, i sve do danas ima istu namjenu.

clanak_trznica03  clanak_trznica04

O tome su ondašnje novine («Sarajevski list» br.131, 1895.godina 2.nov.) pod naslovom «Otvaranje gradske tržnice» objavile:» Desno i lijevo su dućani za mesare, a sredinu zauzimaju prodavači  zeleni, voća i druge robe...Jučer na dan  1.nov. stupila je gradska tržnica u život i otpočeo javni promet u njoj».

Tržnica je pravougaone osnove (gabarit 46x19,90 m.) sa trijemom od tri traveja na južnom pročelju.Ako se uzme u obzir da se historicizam u svojim razvijenim oblicima javlja u Bosni samo desetak godina ranije, ovu arhitekturu možemo smatrati jednom od najvrijednijih i najkvalitetnijih ostvarenja u kategoriji neorenesanse.

Tržnica je prizemna zgrada sa podrumom po cijeloj površini. Jedinstven prizemni prostor organizovan je  po dužnom i poprečnom osovinom, na čijem je presjecištu stajala fontana, a iznad nje je sa krovne rešetke  visio veliki sat. Ovako velik i svečan prostor, visok skoro osam metara, imao je u oblikovanom smislu karakter javnog prostora, odnosno arhitekturu zatvorenog  trga. Zajedno sa eksterijerom, objekat je bio reprezentativna građevina sa glavnim, trijemom naglašenim ulazom na južnoj strani, te je svojim impozantnim dimenzijama, veličinom unutrašnjeg prostora i bogatom dekorativnom plastikom predstavljao pravi hram trgovine.

Posebno značajan arhitektonski element ovog objekta je njegova drveno-željezna konstrukcija krovišta, koja premošćuje raspon od 18. m. tj. ukupnu širinu objekta.Ovakvih rešetki  je 10., a u arhitekturi Sarajeva ovaj raspon je svojevremeno bio najveći.

Navedene vrijednosti objekta, a posebno krovno rješenje konstrukcijom velikog raspona, razlozi su da je isti registrovan kao istaknuti spomenik kulture graditeljstva u Sarajevu.

 

clanak_trznica05  clanak_trznica06

Ažurirano (četvrtak, 06 Januar 2011 16:46)